Zofia Chrząstowska urodziła się w 1905 r. w Duninowie koło Płocka, zmarła w 1982 r. w Nowym Sączu. Przybyła do Podegrodzia (region Lachów Sądeckich) w 1928 r. i pracowała tu w Żeńskiej Szkole Rolniczej do 1950 r. Od 1948 r. do 1979 roku była kierowniczką Gromadzkiej Biblioteki Publicznej. Stanisław Chrząstowski urodził się w 1911 r. w Drohobyczu. We Lwowie ukończył gimnazjum oraz szkołę rolniczą i w 1930 r. rozpoczął pracę na terenie ówczesnego powiatu nowosądeckiego w Małopolskim Towarzystwie Rolniczym (później Izba Rolnicza) jako instruktor, a w latach 1945-1958 jako agronom w Powiatowym Biurze Rolnym oraz w Biurze Plantatorów Cukrowni Przeworsk. Od 1958 r do 1989 r. był bibliotekarzem w Podegrodziu. Oboje państwo Chrząstowscy jeszcze przed wojną ulegli fascynacji bogactwem kultury Lachów, żywotnością tradycyjnych form bytu, pięknem lokalnego stroju, dynamizmem i barwnością folkloru, zwłaszcza pieśni i tańców. Zofia była współzałożycielką w 1937 r. zespołu regionalnego ,,Podegrodzie”, który istnieje do dziś. Świadomi zachodzących przemian w kulturze wsi postanowili gromadzić jej relikty, by ocalić je od zniszczenia. Drogą zakupów, darów i wymiany stworzyli kolekcję etnograficzną dokumentującą kulturę materialną trzydziestu wsi regionu Lachów Sądeckich. Unikalny zespół stanowią części strojów oraz wyposażenie domu. Cennym uzupełnieniem zbiorów są dokumenty biograficzne działaczy chłopskich oraz różnorodne pamiątki regionalne. Dodatkową zasługą państwa Chrząstowskich jest tworzenie biblioteki regionalnej, kompletowanie wycinków prasowych i prowadzenie kroniki utrwalającej ważniejsze wydarzenia w Podegrodzie. Zbiory zgromadzone przez Chrząstowskich, liczące około tysiąc czterysta obiektów od dawna służą turystom, a także etnografom, którzy poza tą kolekcją niewiele zabytków kultury ludowej mogą znaleźć na terenie wsi. Szczególną wartością kolekcji jest to, że pozwala stwierdzić jakim przemianom w tym regionie uległa wieś w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Są współautorami monografii „Folklor Lachów Sądeckich” (Warszawa 1974).

Aleksander Błachowski

 

/www.nagrodakolberg.pl/